ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಕುಸಿತ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ರೈತರ ಆದಾಯದ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ (Agroforestry) ಪದ್ಧತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಐಸಿಎಆರ್–ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ICAR–CAFRI).
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಚಯ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಐಸಿಎಆರ್–ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CAFRI) ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಏಕೈಕ ವಿಶೇಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಷತ್ (ICAR) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮರಗಳು, ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದು ಹಾಗೂ ರೈತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿ
ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1983ರಲ್ಲಿ ಐಸಿಎಆರ್ ಒಂದು ಜಾಲ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಂಯೋಜಿತ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.
ನಂತರ, 1988ರ ಮೇ 8ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (NRCAF) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, 2014ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CAFRI) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ
CAFRI ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಹವಾಮಾನ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪಾಲುದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ:
- ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮರಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ.
- ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು, ಮೇವಿನ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರಗಳ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ.
- ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುವ ವಿಧಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
- ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬರಗಾಲದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನ.
- ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮರಗಳ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
ರೈತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕೊಡುಗೆ
CAFRI ಸಂಸ್ಥೆಯು ರೈತರು ಒಂದೇ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಆಹಾರ, ಪಶುಗಳಿಗೆ ಮೇವು, ಉರುವಲು ಹಾಗೂ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಮಗ್ರ ಕೃಷಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗುವ ಹಾಗೂ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರೈತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪರಿಹಾರ
ಪ್ರಸ್ತುತ CAFRI ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹೆಚ್ಚುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಭೂ ಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ಕೃಷಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ
ಐಸಿಎಆರ್–ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CAFRI) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಈ ಮಾದರಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕೃಷಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಐಸಿಎಆರ್-ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕೃಷಿವಾನಿಕಿ ವಿಹಾರ್, ಪಹುಜ್ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಹತ್ತಿರ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ರಸ್ತೆ, ಝಾನ್ಸಿ-284 003, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ. director.cafri@icar.org.in
